Anna Dobek-Lenczewska
Architektka · Warszawa · WXCA

Architektura instytucji kultury.

Projektuję muzea, teatry i pawilony — miejsca, w których dziedzictwo spotyka się ze współczesnym miastem, a budynek staje się przestrzenią publiczną.

Biogram01 / Praktyka

Jestem architektką Associate w warszawskiej pracowni WXCA, gdzie od lat współtworzę projekty publicznych instytucji kultury — realizowane i nagradzane zarówno w Polsce, jak i w międzynarodowych konkursach. Mam za sobą pracę nad obiektami w bardzo różnej skali: od kameralnego muzeum w historycznej tkance miasta, przez teatr i akademię, po jeden z największych kompleksów muzealnych współczesnej Europy.

W centrum mojej praktyki leży architektura publiczna rozumiana jako odpowiedzialność. Interesuje mnie moment, w którym budynek przestaje być wyłącznie obiektem, a staje się częścią miasta — kiedy struktura wyrasta z rytmu otoczenia, parter otwiera się na ulicę, a instytucja kultury zamienia się w ciąg powiązanych ze sobą przestrzeni publicznych. Wielokrotnie pracowałam nad projektami, w których współczesna forma musiała wejść w dialog z zabytkiem, nie podporządkowując się mu i nie próbując go zagłuszyć.

Poza pracą projektową angażuję się w szerszą debatę o mieście i środowisku. Jako wiceprezeska zarządu Fundacji Miastonatura zajmuję się relacją między architekturą a przyrodą i biorę udział w panelach o architekturze odpowiedzialnej. Wcześniej współtworzyłam markę odzieżową THISISNON — projektowe doświadczenie, które do dziś wpływa na to, jak myślę o materiale, konstrukcji i trwałości.

Wybrane projekty02 / 2019—2026
01 Muzeum Książąt Lubomirskich Wrocław w budowie

Zwycięska koncepcja w międzynarodowym konkursie zorganizowanym przez Zakład Narodowy im. Ossolińskich wspólnie z SARP, na który napłynęło ponad sto prac z całego świata. Jury, któremu przewodniczył Maciej Miłobędzki, doceniło projekt za wrażliwość, czytelny gest architektoniczny i ponadczasowość.

Sami określiliśmy budynek mianem „współczesnego miejskiego pałacu". Jego struktura odwołuje się do rytmów otaczających go historycznych gmachów, ale odpowiada na nie po swojemu — otwartością, wyważonymi proporcjami przeszkleń i swobodną kompozycją. Parter łączy funkcje kultury, edukacji, handlu i gastronomii w ciąg powiązanych przestrzeni publicznych zintegrowanych z miastem; sercem budynku jest hol główny z kawiarnią, sklepem i salą audytoryjną. Wyższe kondygnacje zajmują galerie i pracownie konserwatorskie, a w centralnej części ukryto magazyny chroniące bezcenną kolekcję Ossolineum. Budowa ruszyła w 2025 roku.

I nagroda, konkurs SARP / Ossolineum · Współautorka · WXCA

02 Pawilon Polski — EXPO 2020 Dubaj, ZEA 2020

Pawilon narodowy na Wystawę Światową EXPO 2020 — projekt, w którym opowieść o Polsce zbudowano wokół relacji człowieka z naturą i tematu migracji. Nad bryłą unosi się charakterystyczna kinetyczna rzeźba stada ptaków, która stała się rozpoznawalnym znakiem pawilonu i jednym z najczęściej fotografowanych obiektów całej wystawy.

Architektura czerpała z idei przepływu — ludzi, idei, energii — przekładając ją na sekwencję przestrzeni prowadzących zwiedzającego przez ekspozycję. Projekt był wielokrotnie nagradzany i pokazał, że minimalistyczny, oparty na jednym mocnym geście język może udźwignąć reprezentacyjną rolę pawilonu narodowego na jednej z największych scen świata.

Zrealizowany · Zespół projektu koncepcyjnego · WXCA

03 Muzeum Historii Polski i Muzeum Wojska Polskiego Warszawa 2024

Udział w wieloletniej pracy ponad stuosobowego zespołu nad jednym z największych kompleksów publicznych instytucji kultury we współczesnej Europie, wzniesionym na warszawskiej Cytadeli. To projekt o wyjątkowej skali i odpowiedzialności — dwa muzea, które wspólnie redefiniują tę część miasta i jej pamięć.

Muzeum Historii Polski zostało uhonorowane prestiżową nagrodą ULI Global Award for Excellence 2024 jako najlepsza inwestycja w sektorze kultury na świecie. Pawilon Południowy Muzeum Wojska Polskiego doceniono z kolei za mistrzowskie operowanie betonem: jury podkreśliło pełne wykorzystanie tego tworzywa i „niewidoczną" integrację wszystkich branż budowlanych w spójnym dziele architektonicznym. Projekt pokazuje, jak konsekwentnie prowadzony detal potrafi określić charakter budynku w skali całego miasta.

ULI Global Award for Excellence 2024 · Zespół autorski · WXCA

04 Nowy Pawilon Muzeum Narodowego Warszawa 2022

Trzecia nagroda w konkursie SARP na Centrum Konserwatorsko-Magazynowe Muzeum Narodowego — projekt, który zamiast dostawiać kolejną bryłę obok ikony polskiego modernizmu, postanowił niemal w całości schować się pod ziemią. To „budynek krajobrazu": wszystkie wymagane funkcje umieszczono pod powierzchnią, tak by nowa kubatura nie konkurowała z zabytkowym gmachem ani z parkiem na warszawskiej skarpie.

Koncepcja poetycko wpisuje się w stołeczną skarpę — pas instytucji i zieleni, który współtworzy tożsamość Warszawy. Projektowany budynek wraz z istniejącym gmachem podkreśla wartości, które były dla nas punktem wyjścia: otwartość, dostępność, zwrócenie się ku naturze, mądre gospodarowanie zasobami i współistnienie kultury z przyrodą. Opieka nad zbiorami staje się tu pretekstem do refleksji nad tym, jak dziś budować w sąsiedztwie dziedzictwa.

III nagroda, konkurs SARP nr 1022 · Współautorka · WXCA

05 Museum für Naturkunde Berlin 2023

Czwarta nagroda w międzynarodowym konkursie na modernizację siedziby berlińskiego Muzeum Historii Naturalnej, zrealizowanym we współpracy z niemiecką pracownią KOPPERROTH. To szczególnie cenne wyróżnienie, bo w gronie konkurentów znaleźli się architekci tej klasy co David Chipperfield czy Jeanne Gang.

Jury wyróżniło nasz projekt przede wszystkim za śmiałą koncepcję przestrzeni wejściowej — zapraszającą platformę, która płynnie łączy muzeum z miastem i znosi próg między instytucją naukową a codziennym życiem ulicy. Praca wpisuje się w konsekwentnie rozwijane przeze mnie podejście, w którym modernizacja zabytkowego gmachu nie polega na jego muzealnym zamrożeniu, lecz na otwarciu go na nowych użytkowników.

IV nagroda, konkurs międzynarodowy · Zespół WXCA + KOPPERROTH

06 Kompleks Kulturalny w Incheon Korea Płd. 2023

Nagroda w międzynarodowym konkursie na kompleks kulturalny w południowokoreańskim Incheon — projekt, który wymagał wejścia w obcy kontekst kulturowy i odczytania go z szacunkiem, a nie z pozycji turysty.

Innowacji szukaliśmy, sięgając do tradycyjnych koreańskich koncepcji: sztuki suseok, czerpiącej inspirację z naturalnych skał i kamieni; architektury hanoków, którą potraktowaliśmy jako prototyp współczesnego, zrównoważonego budownictwa; oraz właściwej tej kulturze umiejętności dostrzegania subtelnych relacji między człowiekiem, kulturą a naturą. Z tych wątków wyrosła architektura, która jest jednocześnie lokalna w odniesieniach i uniwersalna w sposobie, w jaki organizuje przestrzeń publiczną.

Nagroda, konkurs międzynarodowy · Zespół WXCA · konsult. Buro Happold

07 Akademia Muzyczna im. K. Pendereckiego Kraków 2022

Trzecia nagroda w konkursie architektoniczno-urbanistycznym na nowy zespół budynków dydaktycznych krakowskiej Akademii Muzycznej, planowany w dzielnicy Grzegórzki w bliskości Wisły. Zaproponowaliśmy organiczną bryłę zwróconą ku rzece — formę, która miała wyrażać tożsamość uczelni: artystyczną śmiałość, otwartość na eksperyment i witalność.

Sąd konkursowy docenił oryginalne wpisanie projektu w kontekst urbanistyczny oraz stworzenie spójnego założenia parkowego, wykraczającego poza granice działki i traktującego istniejący drzewostan jako wartość, którą należy chronić, a nie przeszkodę. Architektura instytucji muzycznej stała się tu pretekstem do myślenia o całym fragmencie miasta i jego relacji z zielenią nadrzeczną.

III nagroda, konkurs rekomendowany SARP · Współautorka · WXCA

08 Teatr Bagatela im. T. Boya-Żeleńskiego Kraków 2025

Koncepcja przebudowy i rozbudowy jednego z najważniejszych krakowskich teatrów, wpisanego w miejską tkankę od ponad stu lat. Projekt łączy ochronę historycznej substancji budynku z wizją nowoczesnej, wielofunkcyjnej instytucji kultury otwartej na mieszkańców i turystów — to próba potraktowania dziedzictwa nie jako zamkniętego rozdziału, lecz jako punktu wyjścia do tworzenia nowych wartości.

W konkursie praca otrzymała drugą nagrodę; jury podkreśliło szacunek dla historycznej formy i tradycji teatru, atuty wysokiego, trzykondygnacyjnego holu wejściowego i centralnego dziedzińca oraz staranne opracowanie akustyczne. Projekt został następnie laureatem nagrody Wprost UP!Awards 2026 w kategorii „Z szacunkiem do przeszłości".

II nagroda · UP!Awards 2026 · Współautorka · WXCA

09 MSN i Teatr TR Warszawa Warszawa koncepcja

Koncepcja konkursowa wspólnej siedziby dwóch awangardowych instytucji w samym sercu Warszawy. Obie budują swoją tożsamość wokół eksperymentalnego podejścia do sztuki, dialogu i misji włączania sztuki współczesnej w życie społeczne — i to stało się głównym tematem projektu.

Zaproponowaliśmy architekturę pomyślaną jako wielowarstwowy, tektoniczny krajobraz, który umożliwia zaistnienie sztuki w przestrzeni miasta. Celem było stworzenie ram dla aktywności społecznej: miejsc spotkań, dyskusji i kontemplacji, w których wyrazista i niepowtarzalna forma wspiera to, co dzieje się wewnątrz, zamiast z nim konkurować.

Koncepcja konkursowa · Zespół WXCA

Poza architekturą03 / Pokrewne

THISISNON

Współzałożycielka marki THISISNON, prowadzonej wspólnie z Agatą Macios — projektowego konceptu na pograniczu mody i architektury. Minimalistyczne, ponadczasowe ubrania szyte w całości w Polsce, z pełnym poszanowaniem praw pracowniczych. Idea: przenieść myślenie przestrzenne i konstrukcyjne z architektury na język tkaniny i projektować ubrania tak trwałe, by można je było nosić latami.

Fundacja Miastonatura

Wiceprezeska zarządu fundacji zajmującej się relacją między miastem a przyrodą. Udział w debatach o architekturze odpowiedzialnej — m.in. w panelu „Miasto otwarte, miasto przyjazne" — oraz współredagowanie wydań tematycznych poświęconych śladom, jakie architektura zostawia w środowisku. Przestrzeń, w której praktyka projektowa spotyka się z szerszą refleksją o budowaniu.